NDT (Non-Destructive Testing) – badania nieniszczące, jest to sposób oceny stanu obiektu, nie wpływający w istotny sposób na jego właściwości strukturalne i powierzchniowe. Badania nieniszczące służą do wykrywania nieciągłości materiałowych, oceny właściwości materiałów oraz dokonywania pomiarów gabarytów obiektów bez wywoływania zmian ich właściwości użytkowych. Metody i techniki NDT stosowane są w przemyśle ze względu na konieczność zapewnienia wysokiej jakości półwyrobów, wyrobów końcowych, urządzeń i konstrukcji.
Oczywiście badania destrukcyjne (polaryzacyjne, impedancyjne, harmoniczne itp.) dostarczają więcej informacji dotyczących badanej próbki i całego elementu, jednakże jego dalsze wykorzystanie nie jest już możliwe, co wiąże się ze wzrostem kosztów takich procesów. Dlatego testy zniszczeniowe, w przeciwieństwie do badań nieniszczących, wykonywane są zazwyczaj na elementach post mortem, czyli po wycofaniu z eksploatacji. Badania nieniszczące przeprowadza się zazwyczaj na działających obiektach, mają one na celu wcześniejszą detekcję możliwości zaistnienia awarii a w konsekwencji przedsięwzięcie odpowiednich środków zaradczych. Stosowanie technik badań nieniszczących wymaga odpowiedniej wiedzy i umiejętności a często także doświadczenia, czasami wiąże się bowiem z komplikacjami w interpretacji wyników. Badania nieniszczące umożliwiają lokalizację defektów materiału. Wady fabryczne, czy wady eksploatacyjne przyczyniają się do skrócenia żywotności elementu wykonanego z wadliwego surowca bądź nawet awarii spowodowanej wadami strukturalnymi materiału. Dzięki temu, że testowanie nieniszczące pozwala na wczesną selekcję wadliwych elementów, ma ono trudne do przecenienia znaczenie dla stabilnej pracy instalacji przemysłowych.
Metody i techniki badań nieniszczących są szeroko wykorzystywane do badaniu stanu urządzeń technicznych eksploatowanych przez człowieka w celu wykrycia uszkodzeń mogących doprowadzić do awarii lub zniszczenia konstrukcji. Wyjątkowe znaczenie mają w przemyśle rakietowym, lotniczym, chemicznym, petrochemicznym, zbrojeniowym, energetyki jądrowej i konwencjonalnej, okrętownictwie, kolejnictwie, budowie dróg, mostów i tuneli oraz w innych dziedzinach, a zwłaszcza tam gdzie istnieją zagrożenia dla życia człowieka i jego otoczenia. Szczególnie duże wymagania jakościowe dotyczą pojazdów latających, statków, energetyki jądrowej i urządzeń ciśnieniowych energetyki konwencjonalnej.
Badania nieniszczące stosowane są także w dziedzinach nietechnicznych takich jak badania dzieł sztuki i innych przedmiotów dziedzictwa kulturowego. Miedzy innymi wykorzystuje się je do potwierdzenia autentyczności dzieł sztuki, określenia stanu konserwacji, a także wieku dzieła. Inną dziedziną wykorzystującą techniki badania nieniszczące jest medycyna, np. diagnostyka i chirurgia ultrasonograficzna, diagnostyka rentgenowska, badania wizualne z użyciem endoskopów i inne.
Celem prowadzenia badań nieniszczących jest:- zapewnienie bezpieczeństwa ludziom;
- zapobieganie stratom ludzkim, stratom materialnym i katastrofom ekologicznym.
Badania nieniszczące umożliwiają:- wykrywanie nieciągłości materiałowych (defektoskopia);
- ocenę właściwości materiałów (strukturoskopia);
- określenie wymiarów obiektów i pomiar grubości powłok (metrologia).
Powszechnie stosowanymi metodami NDT są:
-
wizualna, VT (Visual testing) -
penetracyjna, PT (Penetrant testing)-
ultradźwiękowa, UT (ultrasonic testing)-
prądów wirowych, ET (elektromagnetic testing)-
magnetyczno-proszkowa, MT (magnetic particie testing) -
radiologiczna, RT (radiography testing).
